Gestileerde ruiter te paard

oktober 2025

Deze uitbundig versierde pijp moet je tweemaal bekijken eer je weet hoe de kop aan de steel steekt. Het is een ingenieus ontwerp van de Sotho, een subvolk van de Xhosa uit het oostelijke deel van Zuid-Afrika. Zoals daar gebruikelijk is de pijp gemaakt van acaciahout met een donkerbruine kleur, maar in zeldzame gevallen zien we een vleug lichtere tinten tegen geel aan. Bij deze pijp is dat rond de hoeven van het staande paard goed te zien. De pijpenkop zit verscholen tussen de nek van de viervoeter en de ruiter en hierin herkennen wij de stameigen lichte ovaalvorm. Om het hout tegen inbranden te beschermen is aan de binnenzijde een flinterdunne plaatijzeren bekleding aangebracht. Na het snijden van de figuren is nog inlegwerk met lood toegevoegd. Dat gebeurde door het oppervlak uit te snijden en met vloeibaar lood te vullen om vervolgens de overtol met een mes te verwijderen. De betekenis van dit loodwerk is bepaald niet duidelijk. Naast twee dierfiguren en enkele geometrische patronen zijn een paar krullen over de ketel gestrooid. Het meest aantrekkelijk aan deze tabakspijp is echter de bijzondere stilering van ruiter en paard. Let op de verstrakte kop van het dier en vooral de uitbeelding van de ruiter met zijn wonderlijke geometrisch gevormde hoofd met twee kraaltjes als fixatiepunten. Met weglating van de details is toch een overtuigende ruiter neergezet, een opmerkelijke prestatie!

Amsterdam Pipe Museum APM 30.967

Archief object van de maand